De discussie over schijnzelfstandigheid is weer volop actueel. In april 2025 is het wetsvoorstel van Van Aartsen ter internetconsultatie aangeboden. Dit voorstel moet duidelijker maken wanneer een werkrelatie als zelfstandige opdracht geldt en wanneer er sprake is van een dienstbetrekking.
Voor veel werkgevers is het herkennen van de juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie in de praktijk lastig. Zeker in sectoren met flexibele inzet en specialistisch werk is het aantrekkelijk om zelfstandigen in te huren. Maar wat als die zzp’er, ondanks het contract, eigenlijk functioneert als werknemer?
Tussenpersonen bieden gemak, maar geen garantie
Steeds meer bedrijven kiezen ervoor om zelfstandigen niet rechtstreeks in te huren, maar via een tussenpersoon of bemiddelingsbureau. Deze partijen nemen de werving, selectie en administratie over, en suggereren vaak dat dit ook juridische risico’s afdekt. Sommige tussenpersonen claimen afspraken met de Belastingdienst te hebben of processen die ‘goedgekeurd’ zijn. Wij merken dat werkgevers in de publieke sector vaak afgaan op dergelijke toezeggingen van tussenpersonen.
Let op: de verantwoordelijkheid voor de juiste beoordeling van de arbeidsrelatie ligt altijd bij de werkgever die de werkzaamheden laat uitvoeren.
De Belastingdienst kijkt namelijk niet alleen naar contracten of hoe een opdrachtnemer is ingehuurd, maar vooral naar de feitelijke uitvoering van het werk. Worden er instructies gegeven? Is er sprake van gezag of inbedding in de organisatie? In dat geval kan de conclusie zijn dat er eigenlijk sprake is van loondienst, met alle fiscale en juridische gevolgen van dien.
Verantwoordelijkheid ligt bij de inhurende partij
Een veelvoorkomende misvatting is dat het inschakelen van een tussenpartij voldoende bescherming biedt. In werkelijkheid verwacht de Belastingdienst dat werkgevers aantoonbaar werk maken van het beoordelen van de arbeidsrelatie. Daarbij behoren onder andere:
• Beoordeling van de aard en inhoud van de werkzaamheden
• Vastlegging van afspraken over zelfstandigheid en uitvoering
• Toetsing op elementen als gezagsverhouding, werkinstructies, werktijden en inbedding
• Monitoring van de feitelijke gang van zaken tijdens de opdracht
Zelfs wanneer een tussenpersoon zegt dit allemaal te borgen, geldt: hun afspraken gelden niet automatisch voor jou als opdrachtgever. Uiteindelijk ben jij verantwoordelijk en mogelijk aansprakelijk als de Belastingdienst anders oordeelt.
Wat betekent dit voor werkgevers in de praktijk?
- Zorg voor eigen toetsingskaders bij de inzet van zzp’ers, ook als je via een bureau werkt.
- Laat contractuele afspraken aansluiten op de praktijk en controleer of ze worden nageleefd.
- Documenteer hoe je tot de keuze voor zelfstandigheid bent gekomen.
- Blijf kritisch tijdens de looptijd van de opdracht: verandert de werksituatie, dan kan ook de kwalificatie wijzigen.
Voorkom verrassingen: investeer in kennis en bewustzijn
Wij verzorgen regelmatig inhouse trainingen over dit onderwerp. Tijdens deze sessies leren HR-professionals, leidinggevenden en inkoopteams waar ze op moeten letten bij de inzet van zelfstandigen. Praktisch, actueel en afgestemd op jullie organisatie en sector. Daarnaast hebben wij een zzp-tool ontwikkeld die gebruikt kan worden voor het beoordelen van de arbeidsrelatie. Mocht je interesse hebben in de tool, neem dan gerust contact met ons op.
Conclusie: blijf kritisch en pak de regie
Werken via een tussenpersoon kan efficiënt en handig zijn, maar biedt geen vrijbrief. De Belastingdienst kijkt naar gedrag, praktijk en feitelijke aansturing. De inzet van zelfstandigen vraagt om bewust beleid en duidelijke processen.
Dus ook via een tussenpartij ben je als werkgever verantwoordelijk. Het is geen heilige graal. Maar met de juiste kennis en structuur kun je veel risico’s voorkomen.
